Ken Burns’in kapsamlı “JAZZ” belgeselinde Sonny Rollins’ten bahsedilen bölümde şöyle der:
“Sonny Rollins her zaman canlı performansı tercih eden bir sanatçı olmuştur. Enerjisini dinleyene o sırada aktarmak onun için önemli olan şeydi. Ona göre yaptığı plakların amacı, insanların kendisini canlı dinlemeye gelmesine teşvik etmesiydi”
Tabii ki Sonny Rollins bunları söylediğinde şimdiki gibi devasa bir müzik piyasası, albüm harcaması, reklam bütçesi vs. yoktu (örneğin 1952 yılında Miles Davis Prestige ile yıllık 750 dolara albüm anlaşması imzalamıştı!).
Şimdi herhangi bir sanatçının (müzisyen, yazar, sinema sanatçısı) böyle bir açıklama yapması pek te kolay değil. Sadece o şekilde düşünüp/düşünmediği için değil, böyle bir şey söylediği zaman kendisine “demek korsanı destekliyorsun!” şeklinde bir saldırıyla da karşılaşacağı için.
Fakat bu şekilde bir açıklamayı, hatta açıklamadan ötesini, “siyasi tavır” olarak Korsan Partisi (Piret Partiet) ortaya koyuyor. Alışılagelmiş söylemlerden daha farklı tespitler ve önerileri ortayan koyan bu insanlara kulak vermemiz gerekiyor. Söyledikleri “telif” ve “patent” kavramlarıyla sınırlandırılamayacak kadar geniş ve doğrudan toplumun özgürlüğüne dair.
Korsan Partisi Nedir?
Korsan Partisi (Piret Partiet), İsveç’te Rick Falkvinge tarafından kurulmuş bir siyasi parti. Temel amacı telif haklarıyla ilgili yasa ve düzenlemeri reformize etmek, patent sisteminden kurtulmak ve vatandaşların gizliliğine-özel hayatına güveni güçlü bir biçimde sağlamak.
Ticari olmayan kopyalama işlemlerinin (müzik, program vs.) serbest olmasını ve internet üzerindeki dosya paylaşım sistemlerinin yasadışı ilan edilmesi bir yana, tam tersine desteklenmesini savunuyorlar. Korsan Partisi’ne göre telif hakkı, eserin oluşturulmasından beş yıl sonra sona ermeli (şu anki düzenlemeye göre eser sahibi öldükten 70 yıl sonra telif hakkı ortadan kalkıyor).
Bu arada sadece sanat eserlerine dair telif hakları ve patentle kendilerini sınırlamıyorlar, Korsan Partisi bu anlamda toplumu mağdur eden tüm patent düzenlemelerinin de karşısında. Örneğin ilaç firmalarının uyguladığı patent kuralları yüzünden mağdur edilen insanlara parti deklerasyonunda açıkça atıf yapılmış.
Gizlilik ve Özel Haklara Saygı
Partinin hedefi sadece telif hakları ve patentle sınırlı değil. Aynı zamanda ABD’deki 11 Eylül saldırılarından sonra Avrupa yönetimlerinin de ABD’ye uyarak toplumu daha fazla kontrol etme çabası, istihbarat örgütlerinin dinlemeleri, devlet yönetimin şeffaflıktan taviz vermesi, terör saldırıları/şüphelerinin bahane edilerek kişisel gizliliğin ve hakların ihlal edilmesi de Korsan Parti’nin üstünde önemli durduğu konular.
Peki Korsan Partisi’nin elde ettiği sonuçlar ve halk desteği ne durumda?
2006 seçimlerinde parti %0.64 oy aldı ancak seçim barajı %4 olduğu için parlamentoya giremedi. Fakat parlamentoya
giremeyen partiler arasındaki en yüksek oyu alan parti oldu. Parti üyeliği açısından bakacak olursak; üye sayısı olarak 2008 Aralık ayında Yeşil Parti’yi, 2009 Şubat’ında da Sol Parti’yi geçtiler. Daha sonra da 2009′un Nisan ve Mayıs aylarında sırasıyla Liberal Parti, Hristiyan Demokrat Parti ve Merkez Parti’yi geçtiler. Gençlik kolları olan “Genç Korsan” (İsveççe Ung Pirat) üye sayısı baz alınırsa ülkedeki en büyük politik gençlik kolu oldu.
2009 Avrupa Parlementosu seçimlerinde toplam İsveç oylarının %7.13′ünü alarak Avrupa Parlamentosu’nda iki sandalye elde etmeyi başardılar.
Diğer Ülkelerdeki Durum
İsveç’te kurulan ilk Korsan Parti’yi Avrupa’da diğer ülkelerde kurulan Korsan Parti’ler izledi. Şu an Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Finlandiya, Fransa, Almanya, Polonya, İspanya ve İngiltere’de de resmi olarak Korsan Parti’ler kurulmuş durumda. Dünyanın daha pek çok ülkesinde resmi kuruluş hazırlıkları yapılıyor. Buna Türkiye de dahil.
Bu konuda son sözü dün (5 Eylül 2009) Hürriyet’teki köşe yazısına “ABD’de Dünya Telif Hakları Zirvesi”nden bahsederek başlayan ve yazısını şu şekilde bitiren Tolga Akyıldız’a verelim:
“Ne yapacağız, korsanları mı destekleyeceğiz” dediğinizi duyar gibiyim. Hayır korsanları desteklemeyeceğiz. Sadece korsanın, artık “korsan” olmadığını kabul edeceğiz. Partinin adının korsan olması da bu tip bir metafora işaret ediyor zaten, paradoks değil. Yapılan büyük zirve toplantılarında eser sahiplerinin, meslek örgütlerinin bir araya gelip sızlanmasının hiçbir anlamı kalmadı artık. Çözüm de bildiğimiz ve ezberlediğimiz her şeyi unutup hızla değişmekten geçiyor. Yakında insanlar 4G hızıyla müzik, film indirirken, bırakın indirmeyi kesintiye uğramaksızın web üzerinden müzik ve sinema ürünlerini tüketirken siz hâlâ zirveler yapıp birbirinizi ağırlarsanız eser sahiplerinin ödediği bedel her geçen gün artacak. Amaç gerçekten yaratıcılığı beslemek için hak sahiplerine hakkını teslim etmekse, mutlaka ve süratle kafayı değiştirmek lazım. Çünkü hiçbir şey sizin kontrolünüzde değil ve kafanızdaki kalıplara sığmıyor artık.”
Kaynaklar ve İlgili Linkler:
Korsan Parti İlkeler Deklerasyonu (ingilizce)
Korsan Partisi İsveç’te siyasi fırtına yarattı
İsveç’ten sonra Finlandiya’da da korsan partisi kuruldu
Seçimin Sürprizi Korsan Partisi
Yasaklamak Çözüm Oldu mu Hiç – Tolga Akyıldız
Türkiye Korsan Partisi kuruluyor!
